Lasy Lesôków

Starsze wydanie mapy Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego było dla mnie informacyjną kopalnią wieści o Lesôkach dzięki Zespołowi Topograficznemu Zarządu Parków Krajobrazowych w Gdańsku dziękuję.

Jak już wspomniałem, jest to południowa część dawnej Puszczy Darżlubskiej (Darżlubie leży nieco na zachód od Pucka), która całkowicie wchodzi w granice północnej części Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Od 1006 r zaistniała nowa nazwa Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Oliwsko – Darżlubskie”. Wydaje się, że w tym wypadku stare określenie Lasy Lesôckie będzie najwłaściwsze, chociaż brzmi ona jak „masło maślane”.

Czytaj dalej Lasy Lesôków

Mapowe rozbieżności

Niestety, jak wszędzie, pod tym względem jest duży bałagan i na Lesôkach. Na przykład pierwszą co do wielkości wieś gminy, Bojan, występuje na drogowskazach i części map jako Bojano, co jest błędem, ale ogólnie przyjętym nawet przez wszelkie urzędy i kartografię. Sioło Dębowa powinno mieć prawidłową pełną nazwę Dębowa Karczma, natomiast znana z oficjalnej nazwy część Szemuda Czarna Dąbrowa (dziś już tylko jest to ulica), na wielu mapach jest Czarną Dąbrówką, co mylone jest z taką samą nazwą dużej wsi leżącej między Lęborkiem, a Bytowem – nikt nie wie, która z nich jest właściwą.

Czytaj dalej Mapowe rozbieżności

Budownictwo

Ze względów naturalnych lesôckie zagrody zawsze były budowane z drewna. Typowa zagroda gburska (bogatego rolnika) składała się z chëczy (chałupy) , chlewu dla świń, obory dla krów, stajni dla koni i wołow, owczarni i kurnika. Te wszystkie pomieszczenia znajdowały się pod jednym dachem. Stodoła, szałerek (szopka) i sklep (piwnica) były odrębnymi budynkami . Zadaszony piec chlebowy stawiano poza obrębem budynków gospodarczych , zazwyczaj w końcu sadu. Zagrody w wioskach były formowane w prostokąt, a te stojące na pustkach w kwadrat.

Czytaj dalej Budownictwo

Medycyna ludowa

Jak wszędzie medycyna ludowa oparta była na ziołach, grzybach i tłuszczach. Baby-zielarki, a w właściwie znachorki, zbierały na polach i w lasach w specjalne dni o wyznaczonej przez zioła (marzannę rumianek, piołun, babkę, podbiał i inne), jagody (jałowca, dzikiej róży, czarnego bzu) i zdobywały tłuszcz psi, zajęczy i niedźwiedzi, by stosować na różne niedomagania. Czytaj dalej Medycyna ludowa

Wierzenia

Lasy Ziemi Szemudzkiej od zawsze pokrywające wzgórza popękane dolinkami, tajemniczo schowane jeziora, porozrzucane przez lodowce głazy narzutowe i liczne trzęsawiska były naturalnym podkładem do stworzenia wręcz niezliczonej ilości legend , a nawet dziecięcych bajek. Zazwyczaj bohaterem był purk (diabeł), który za podpisany krwią cyrograf obiecał wszystko, jednak mądrzy Lesôce (mieszkańcy Lesôków) zawsze diabła wystrychnęli na dudka. Stąd chyba co trzeci głaz narzutowy jest zwany Diabelskim . Czytaj dalej Wierzenia

Wesele

Mimo lesôckiej biedy wesela na ziemi szemudzkiej bywały huczne w myśl znanej kaszubskiej zasady „wieseli rôz, a bieda już do śmierć”, czyli w wolnym przekładzie znane po polsku „zastaw się, a postaw się’. Czytaj dalej Wesele

Kuchnia kaszubska

Poniższe przepisy kuchni kaszubskiej zaczerpnąłem dzięki książce Kuchnia pomorska (praca zbiorowa) wydawnictwa ODR z Gdańska , 1998 r prezentująca aż 241 przepisów. Dowiedziałem się z niej , że kuchnia kaszubska jest bardzo starą sięgającą setek lat i wciąż opierającą się głównie na lokalnych składnikach takich jak ryby grzyby, mięsa różnych hodowlanych oraz dzikich zwierząt. Do prezentacji wybrałem jedynie te, które są łatwe do przyrządzania, bo bez wyszukanych , często importowanych składników, a są charakterystyczne dla regionu Kaszub i co najmniej bardzo smaczne dla każdego. Niestety, nazwy kaszubskie są pisane jedynie po polsku.

Czytaj dalej Kuchnia kaszubska

Zwyczaje

Na przestrzeni roku, w różnych jego okresach, panują w zasadzie ogólnopolskie zwyczaje w kaszubskiej, a nawet lesôckiej odmianie. Niestety, telewizyjna nowoczesność nie sprzyja im i już prawie całkowicie uległy zaniechaniu. Na szczęście ze zmianą systemu politycznego , zaczyna się coś dziać pozytywnego. Czytaj dalej Zwyczaje

Język kaszubski i jego próbka

Język kaszubski należy do grupy języków słowiańskich i jest bardzo zbliżony do polskiego (stąd często uważany jest za gwarę j. polskiego). Jednak posiada niezwykle duże zmiękczenia i jest właściwie niezrozumiały dla osób mówiących tylko po polsku, tym bardziej , jak dwóch Kaszubów mówi szybko , a tak się właśnie rozmawia po kaszubsku. Przykłady: szemudzki – szemałdzci , długi – dłudzci , kierowca – kierowca, oko – łekłe, idź – idzkaj, biały – bjołi, lub na północy Kaszub bioli. Właśnie tu na północy zwanej przez Kaszubów Norda, mieszkają Kaszubi „blatne” (błotni z racji dużych podmokłych terenów), którzy „belocą”, czyli zamiast litery „ł” wymawiają „l”. Czytaj dalej Język kaszubski i jego próbka